Wprowadzenie do polskiego porządku prawnego dyrektywy EWG 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, za pośrednictwem wprowadzenia ustawy o prawach konsumenta oraz nowelizacji Kodeksu Cywilnego, w tym również poprzez wprowadzenie pojęcia klauzul abuzywnych oraz jej ugruntowana wykładania doprowadziła do przyjęcia stanowiska judykatury korzystnego dla kredytobiorców mających kredyt waloryzowany do waluty CHF tzw. „Frankowiczów”.Sądy uznały, iż z uwagi na zawarcie we frankowych umowach kredytu niedozwolonych postanowień umownych, tzw. Klauzul abuzywnych, które to dotyczyły głównych obowiązków stron umowy kredytu, np. określały mechanizm waloryzacji poprzez odesłanie do aktualnego kursu waluty w banku, bądź stanowiły o  wysokości udzielonego kredytu niniejsze umowy kredytu nie mogą być utrzymane w mocy, a wobec powyższego zasadnym jest żądanie wyrażane w większości składanych do sądów przez konsumentów pozwów tj. ustalenie nieistnienia stosunku prawnego często w przekazach medialnych błędnie uznawanych jako nieważność. Wskazana drobna semantyczna różnica w określeniu żądania konsumenta niesie ze sobą niezwykle donośny skutek praktyczny, albowiem w przypadku uznania przez Sąd, iż stosunek prawny stwierdzony umową kredytu waloryzowaną do CHF nie istnieje, to rozliczenie stron zostanie dokonane na podstawie tzw. Teorii dwóch kondycji, która w praktyce oznacza, iż strony są zobowiązane do zwrotu wszystkiego co otrzymały od siebie w trakcie wypełniania postanowień umownych nieistniejącej umowy. W takim wypadku kredytobiorca ma wobec banku roszczenie (zazwyczaj wyrażane w pozwie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego) o zwrot kwoty uiszczonej przez niego w trakcie wypełniania postanowień umowy kredytu, natomiast bankowi przysługuje wobec Konsumenta roszczenie jedynie o zwrot udzielonego konsumentowi kapitału.

Powyższa bezsprzecznie, korzystna dla konsumentów wykładnia postanowień Kodeksu Cywilnego traktującego o klauzulach abuzywnych w odniesieniu do umów kredytu waloryzowanych do waluty CHF, doprowadziła do zainicjowania powszechnej dyskusji o uznaniu za abuzywne mechanizmu stosowanego w umowach kredytu rozliczanych w walucie PLN o zmiennej stopie procentowej tj. przelicznika WIBOR 3 M. Zwolennicy analogicznego stosowania mechanizmu abuzywności do kredytów o zmiennej, zależnej od wskaźnika WIBOR 3 M kredytu uznają, iż z uwagi na fakt, że WIBOR (z ang. Warsaw Interbank offered Rate) określa wysokość oprocentowania pożyczek międzybankowych, to Banki jako uczestnicy niniejszego sektora określającego WIBOR,mają bezsprzeczną możliwość dowolnego ustalenia jego wysokości. 

Wobec powyższego analogicznie jak w przypadku dokonywania spłaty kwoty kredytu walutowego po kursach kupna/sprzedaży ustalanych jednostronnie przez zarząd Banku, kredytobiorcy nie mają wpływu na kształtowanie wskaźnika WIBOR, który w sposób oczywisty wpływa na wysokość ich raty. 

W komparycji pozwów o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego opartego na wskaźniku WIBOR  3M kredytobiorcy zarzucają bankom również naruszenie obowiązków informacyjnych. Obowiązki informacyjne Banków wobec kredytobiorców reguluje zarówno ustawa prawo bankowe, Kodeks Cywilny oraz ustawa o prawach konsumenta. Obowiązek ten nakłada na przedsiębiorcę dokonującego czynności prawnej z konsumentem dokładne objaśnienie głównych elementów umowy do jakich niewątpliwie należy zaliczyć mechanizm waloryzacji. Banki w praktyce posługują się jedynie blankietowymi oświadczeniami, w których zobowiązują Konsumenta do złożenia oświadczenia, iż został on pouczony o ryzyku kursowym. W praktyce orzeczniczej na co Sądy zwracają uwagę w licznych wyrokach rzekome oświadczenia Konsumenta mają jedynie charakter blankietowy – konsumentowi nie są wyjaśniane podstawowe pojęcia takie jak ryzyko kursowe, czy zmienna stopa procentowa, a złożenie wskazanego podpisu mającego świadczyć o zapoznaniu się z danym pouczeniem stanowi wymagany element do zawarcia umowy kredytowej i zazwyczaj jest podpisywany wraz z samym dokumentem umowy. 

Korzystnym dla kredytobiorców posiadających kredyt o zmiennych stopach procentowych jest wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia I C 332/24 wydany w dniu 22 stycznia 2025 roku. W komparycji wskazanego wyroku Sąd uznał, iż przedstawiciele Banku jako przedsiębiorcy oraz silniejszej strony stosunku prawnego w sposób niedostateczny wyjaśnił podstawowe elementy umowy, w tym pojęcie ryzyka kursowego oraz samego wskaźnika WIBOR 3 M co skutkowało przyjęcie na siebie obowiązków rażąco sprzecznych z dobrymi obyczajami oraz naruszających interesy konsumentów. Sąd w komparycji niniejszego wyroku również uznał, zgodnie ze stanem faktycznym, iż na wysokość wskaźnika WIBOR mają wpływ banki, które mogą dowolnie ustalać aktualną wysokość wskaźnika, a wobec powyższego Konsumenci jako kredytobiorcy nie mieli dostatecznej informacji o tym, iż de facto bank jako uczestnik sektora ustalającego wskaźnik referencyjny WIBOR 3 M będzie miał wpływ na jego ostateczny kształt przy braku takiego wpływu ze stronu konsumentów. 

Z uwagi na fakt, iż Sąd uznał klauzulę indeksacyjną sprowadzającą aktualną wysokość rat zobowiązania kredytowego do wysokości wskaźnika WIBOR 3 M za abuzywną, a także przez wzgląd na charakter klauzuli indeksacyjnej stanowiącej główny element umowy kredytu, co powoduje niemożność jej wyeliminowania przy pozostawieniu w mocy pozostałych elementów umowy kredytu, 

Sąd zgodnie z żądaniem powodów uznał za niniejszą umową za nieistniejącą, a tym samym zasądził od Banku na rzecz kredytobiorców całość kwoty wpłaconej na poczet spłaty nieistniejącego stosunku prawnego wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia następnego po doręczeniu pozwu do dnia zapłaty. W związku z powyższym kredytobiorcy zdaniem Sądu winni odzyskać nie tylko co wpłacili na rzecz Banku, ale również należne im odsetki za czas trwania postępowania. Natomiast Bankowi przysługuje w takim wypadku jedynie roszczenie o zwrot kapitału niepowiększonego o odsetki bądź inne dodatkowe koszty. 

Pomimo faktu, iż jest to wyrok pierwszej instancji, od którego przysługuje bankowi środek odwoławczy, pokazuje on korzystną dla kredytobiorców zmianę dotychczasowej linii orzeczniczej, w której Sądy uznawały, iż WIBOR 3 M z uwagi na spełnienie obowiązków informacyjnych banku nie stanowi klauzuli abuzywnej. Ten i wiele analogicznych ostatnio wydanych wyroków otwiera drogę kredytobiorcom do dochodzenia swoich roszczeń wobec Banku z tytułu wykorzystania ich niewiedzy jako podmiotów nieprofesjonalnych przez co doprowadzono ich do zawarcia niekorzystnej oraz sprzecznej z ich interesem umowy kredytu.