Przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów karnych. Procedura odebrania prawa jazdy

Zgodnie z ustawą o kierujących pojazdami, w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów karnych zarejestrowanych w ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego (dalej: ewidencji), starosta, tj. organ administracyjny właściwy dla danego kierowcy, czyli w praktyce organ, który przyznał uprawnienia do prowadzenia pojazdów danemu kierowcy, wszczyna z urzędu (zazwyczaj na wniosek policji) postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.

Zawiadomienie o takim postępowaniu winno być przesłane zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego i zasadą oficjalności doręczeń w nim zawartą, na adres zamieszkania kierowcy. W praktyce zazwyczaj jest to dokonywane na adres zameldowania, dlatego istotne jest, aby mieć możliwość odbioru korespondencji z tego miejsca oraz stale aktualizować dane w przypadku zmiany miejsca zamieszkania. W chwili otrzymania takiego zawiadomienia kierowcy przysyłany jest wyciąg z ewidencji wraz z określonymi wykroczeniami drogowymi, za które kierowcy przyznano łącznie ponad 24 punkty karne. Istotne jest, iż zgodnie z nowelizacją ustawy o kierujących pojazdami punkty karne nie usuwają się z chwilą roku od uprawomocnienia mandatu karnego, a z chwilą roku od jego zapłaty. Takie różnicowanie konsekwencji dla kierowców mających możliwość niezwłocznego pokrycia nałożonego mandatu było przedmiotem wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich jako nieuzasadnione penalizowanie osób w gorszej sytuacji finansowej, które np. decydują się na złożenie wniosku o rozłożenie mandatu kredytowanego na raty. Pomimo tego, do dnia sporządzania niniejszego artykułu, ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie w tej kwestii, jakże potrzebnej nowelizacji przeciwdziałającej takiemu stanowi rzeczy. Należy mieć na uwadze, iż wyciąg z ewidencji będzie zawierał jedynie informacje o popełnionych wykroczeniach drogowych i przyznanych za to punktach karnych, bez jednoczesnego określenia terminu płatności. Wobec powyższego, w przypadku wątpliwości co do rozbieżności czasowej poszczególnych wykroczeń, należy bezwzględnie zweryfikować dokonanie płatności za każdy z mandatów karnych, albowiem w przypadku, gdyby okazało się, iż należność została zapłacona niezwłocznie, dany kierowca może nie przekroczyć w określonym przez organ okresie maksymalnej dopuszczalnej liczby punktów karnych (24).

W postępowaniach administracyjnych i sądowych istotne znaczenie ma prawidłowa ochrona praw jednostki, podobnie jak w sprawach dotyczących naruszenia dóbr osobistych.

W przypadku, gdy nie dokonamy płatności mandatu np. na skutek uchybienia, prawomocny mandat karny stanowi tytuł egzekucyjny w administracji, co w praktyce oznacza, iż organy podatkowe mogą zobowiązać komornika do dokonania egzekucji z rachunku bankowego kierowcy bądź innych dóbr materialnych – co wydłuży okres wymagany do usunięcia nałożonych na kierowcę punktów karnych. W przypadku, gdyby okazało się, iż kierowca uiścił nałożoną grzywnę niezwłocznie, a co za tym idzie nie przekroczył maksymalnej liczby dopuszczalnych punktów karnych, ważne jest złożenie wniosku dowodowego do wskazanego postępowania, najlepiej w formie pisemnej, w którym kierowca wskaże, iż wbrew ustaleniom organu w danym okresie nie przekroczył punktów karnych. Do wniosku należy dołączyć dowody wpłat.

W przypadku, gdyby okazało się, iż organ administracyjny w sposób prawidłowy ustalił fakt przekroczenia dopuszczalnej liczby punktów karnych, niezbędne jest ustalenie możliwości zapisu na kurs reedukacyjny – we właściwym Ośrodku Ruchu Drogowego (zwanym WORD-em) w celu niezwłocznego przystąpienia do kursu. W przypadku uchybienia temu obowiązkowi organ administracyjny może nałożyć na kierowcę kolejne konsekwencje, o których w dalszej części artykułu.

Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy

W przypadku braku możliwości podważenia decyzji organu administracyjnego, w kolejnej korespondencji jego przedstawiciel wyda decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy – która to decyzja jest zaopatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności. To oznacza, iż od momentu jej doręczenia kierowcy nie wolno prowadzić pojazdów, albowiem takie działanie jest penalizowane art. 94 Kodeksu wykroczeń i prowadzi do orzeczenia obligatoryjnego zakazu prowadzenia pojazdów na minimalny okres sześciu miesięcy. Oczywiście zatrzymanie prawa jazdy dotyczy jedynie kategorii pojazdów, na którą organ wskazał w decyzji. W takim wypadku kierowca pojazdów ciężarowych, któremu odebrano prawo jazdy kategorii B, jest uprawniony do prowadzenia innego rodzaju pojazdów. Istotne jest również zweryfikowanie, jakich uprawnień dotyczy niniejsze postępowanie w sytuacji, gdy kierowca posiada uprawnienia innej kategorii niż B, np. C, D bądź A.

Po odbyciu kursu należy niezwłocznie przedstawić zaświadczenie właściwemu organowi administracyjnemu, który zatrzymał uprawnienia. W przypadku uchybienia organ wszczyna z urzędu postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. W takim wypadku, jeżeli opóźnienie w dosłaniu takiego zaświadczenia wynikało z niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód, np. braku miejsc na kursach reedukacyjnych we właściwym ośrodku ruchu drogowego, choroby kierowcy czy wyjazdu służbowego, należy złożyć wniosek o wydłużenie takiego terminu, uprawdopodobniając jego przyczynę. W przeciwnym przypadku może zostać wydana decyzja o cofnięciu uprawnień, która również ma rygor natychmiastowej wykonalności. Po jej otrzymaniu w praktyce kierowca musi podchodzić od nowa do kursu na prawo jazdy, jakby nigdy nie posiadał uprawnień.

Dodatkowe informacje

Kurs reedukacyjny kosztuje 1 100 złotych oraz trwa około 10 godzin. Obejmuje część teoretyczną (zajęcia wykładowe z przepisów ruchu drogowego) oraz ćwiczenia praktyczne w zakresie awaryjnego hamowania. 

Kierowcy zawodowi prowadzący działalność gospodarczą powinni znać również aktualne zasady opodatkowania przedsiębiorców w Polsce.